Laatst kocht ik een wandlamp met twee glazen kappen. In de omschrijving stond: “brutalistische wandlamp”. Eerlijk? Ik had geen idee wat daarmee bedoeld werd. Tijd om dit nader te onderzoeken.
In 1952 ontwierp architect Le Corbusier een bijzonder wooncomplex in Marseille: Unité d’Habitation. Het gebouw staat er vandaag de dag nog steeds en wordt vaak gezien als een van de eerste voorbeelden van brutalistische architectuur.
Bij het ontwerp experimenteerde hij met gegoten gewapend beton. In plaats van het materiaal te verbergen, liet hij het juist zichtbaar. Het ruwe oppervlak werd aangeduid als béton brut – letterlijk “ruw beton”. Uit die term ontstond later de naam brutalisme.
Brutalisme in Interieurs
In de jaren 60 en 70 werd de stijl ook zichtbaar in interieurdesign. Ontwerpers namen dezelfde principes over: eerlijke materialen en krachtige vormen en texturen. Ook in verlichting zag je dit terug. Lampen kregen diepere structuren, onregelmatigheden en er werd vaker gewerkt met ruw metaal en gestructureerd glas. Het effect hiervan? Dramatische schaduwen op muren en plafonds. Misschien was dat wel precies wat me aantrok in mijn brutalistische wandlamp. 😉
Opvallend was ook de asymmetrische, organisch of soms bijna rotsachtig vormgeving. Perfect afgewerkte oppervlakken waren niet langer het doel. Integendeel: het oppervlak mocht juist ruw, onregelmatig en handgemaakt lijken.
Kenmerken van Brutalistische Verlichting
Een brutalistische lamp herken je meestal aan het volgende:
- Ruw ogende materialen zoals metaal, glas of beton
- Diepe structuren en texturen
- Opvallend licht- en schaduwspel
Bij veel vintage brutalistische wandlampen uit de jaren 60 en 70 zie je een combinatie van structuurglas en een metalen frame. Opvallende en karaktervolle lampen die meer zijn dan alleen verlichting. Het zijn echte statements en kunstobjecten, geliefd bij designliefhebbers en verzamelaars.
Het gebouw wordt ook wel “Cité Radieuse” genoemd, wat “de stralende stad” betekent. Die naam verwijst niet naar het ruwe uiterlijk van het gebouw, maar naar de visie erachter: een moderne leefomgeving waar licht, ruimte en gemeenschap centraal staan. Leuk detail: het gebouw is vandaag nog steeds te bezoeken. Naast appartementen vind je er ook een restaurant, winkels en een hotel, dus je kunt er zelfs overnachten.
Brutalisme vandaag; past deze stijl nog in onze interieurs?
In de jaren 60 en 70 werd er gezocht naar meer expressieve en artistieke stijlen in de interieurs. Vandaag de dag zie je deze ontwikkeling terugkomen. Vintage brutalistische lampen passen verrassend goed in moderne interieurs. Heb je een minimalistisch interieur? Dan kan een brutalistische lamp direct karakter geven. Ook voor liefhebbers van vintage verlichting, Scandinavisch design en Mid-Century zijn dit soort lampen een mooie toevoeging.
‘Mijn’ wandlamp bleek bij nader onderzoek Scandinavisch design te zijn. Gemaakt in een Noorse fabriek T. Røste & Co en vermoedelijk een ontwerp van Birger Hammerstad (1927 -2019), een ontwerper die naast illustraties en tekeningen ook lampen ontwierp.
Ben je benieuwd naar zijn ontwerp? Klik hier voor de link.